أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
70
قانون ( فارسى )
مهره دوازدهم فاقد بال است ، چه به سبب دندهها نياز كمترى به بال دارد و حفاظت آن از راه ديگرى تامين مىشود ، يعنى چيز ديگرى هست كه هم از آن حفاظت مىكند و هم بهرهاى دارد و آن چنين است كه : مهرههاى كمر ( كه دندهها به آنها وصل نمىشود : قطنى ) براى تحمل مهرههاى بالاتر خود نياز زيادى به استحكام مفاصل و تراكم ماده استخوانى دارند و احتياج به اين دارند كه فرورفتگىها و برجستگىهاى آنها در مفاصل مضاعف باشند و نياز بدان دارند كه سطح روبروى مهره دوازدهم شبيه آن باشد . زوائد مفصلى آن از اين جهت مضاعف شده است . از اين روى بخشى از اين زوائد كه بنا بر اقتضا بايد ببال تبديل مىشد از بين رفته است و بعد از آن ، اين زوائد بيشتر پهن شدهاند ، در حدى كه ببال شباهت يافتهاند . بنابراين در اين سرشت دو فائده منظور شده است . مهره دوازدهم همان مهره است كه با كناره حجاب ( حجاب حاجز ) پيوستگى دارد ، ليكن مهره بالاتر به سبب پهنائى كه دارد از كثرت زائدههاى مفصلى بىنياز است و مهره بالاتر از آن ، استخوانى است كه لبهها و بالها از آن مىرويند و بمناسبت بزرگتر بودن مهرههاى سينه ( پشت ) از مهرههاى گردن ، جسم آنها خالى نيست . سوراخ مشترك بين دو مهره در اين مهرهها يك اندازه نيست ، بلكه ابعاد آن بتدريج از پائين به بالا بيشتر مىشود ؛ بعبارت ديگر بتدريج كه پائين مىآيد كوچكتر مىگردد تا اينكه در انتهاى مهره دهم منفذ مزبور در يك مهره است . ليكن مهرههاى ديگر پشت و مهرههاى قطنى ( كمر ) تحمل آن را ندارند كه به تنهائى و بدون شركت مهره ديگر سوراخ كاملى در جسمشان داشته باشند . در مهرههاى قطنى ( كمر ) منفذى در سمت راست و منفذ ديگرى در سمت چپ وجود دارد كه محل عبور پى مىباشند . فصل دهم - تشريح مهرههاى كمر ( قطنى ) مهرههاى قطنى ( كمر ) پنجتا هستند و داراى لبهها و بالهاى پهن مىباشند . زائدههاى مفصلى پائينى آنها نيز پهن بوده ، به بالهاى حفاظتكننده شباهت دارند . مهرههاى قطنى ( كمر ) همراه مهرههاى خاجى بمنزله شالودهاى براى تمام پشت هستند . استخوان خاجى « 95 » نگهدارنده استخوان زهار ( عانه ) و رستنگاه پىهاى پاست .
--> ( 95 ) - استخوان خاجى با دو استخوان خاصره كه هريك شامل سه استخوان : حرقفى ، ورك و عانه است مفصل مىشوند و لكن خاصره را بوجود مىآورند .